Media

Odszkodowania dla represjonowanych - jakie są Twoje prawa do dodatku?

Wcześniejsze rozstrzygnięcia a odszkodowanie za represje

Wcześniejsze postępowania i rozstrzygnięcia mogą mieć znaczenie dla możliwości dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia na podstawie ustawy lutowej. Nie należy zakładać, że zawsze pozostają bez wpływu na nową sprawę albo że każde wcześniejsze zasądzenie odszkodowania automatycznie wyklucza dalsze roszczenia.

Ocena wymaga ustalenia, czego dotyczyło wcześniejsze postępowanie, na jakiej podstawie je prowadzono i jakie rozstrzygnięcie zapadło. W Ius Memoriae uwzględniamy te okoliczności podczas analizy historii osoby represjonowanej lub uprawnionego członka rodziny.

Co przewiduje ustawa lutowa?

Ustawa lutowa z 23 lutego 1991 r. określa podstawy dochodzenia odszkodowania za szkodę oraz zadośćuczynienia za krzywdę. Zastosowanie konkretnego przepisu zależy od rodzaju represji i sytuacji osoby zainteresowanej.

Art. 8 ust. 1 odnosi się do osoby, wobec której stwierdzono nieważność orzeczenia, albo wydano decyzję o internowaniu w związku z wprowadzeniem stanu wojennego 13 grudnia 1981 r. Roszczenia dotyczą następstw wydania lub wykonania orzeczenia albo decyzji.

Nie oznacza to automatycznego prawa do świadczeń za każdą krzywdę doznaną w latach 1944-1989. Potrzebna jest ocena właściwej podstawy, ustawowych warunków i wyłączeń.

Czy wcześniejsze zasądzenie odszkodowania ma znaczenie?

Tak. Art. 8 ust. 4 ustawy lutowej reguluje określoną sytuację wcześniejszego prawomocnego zasądzenia odszkodowania. Przepis dotyczy rozstrzygnięcia uzyskanego w wyniku rewizji nadzwyczajnej, kasacji lub wznowienia postępowania.

W takiej sytuacji art. 8 ust. 1 nie ma zastosowania, chyba że za jego zastosowaniem przemawiają względy słuszności. Jest to ustawowy wyjątek wymagający odniesienia do konkretnej sprawy.

Nie należy jednak rozumieć tego przepisu jako ogólnej zasady pozwalającej ponownie dochodzić każdego wcześniej rozpoznanego roszczenia. Sama informacja, że kiedyś przyznano odszkodowanie, nie wystarcza do oceny dalszych możliwości. Znaczenie ma rodzaj postępowania i treść rozstrzygnięcia.

Czy stwierdzenie nieważności orzeczenia oznacza przyznanie świadczeń?

Nie. Stwierdzenie nieważności dawnego orzeczenia i rozpoznanie roszczeń o odszkodowanie oraz zadośćuczynienie to odrębne kwestie. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy lutowej stwierdzenie nieważności jest równoznaczne z uniewinnieniem.

Przy roszczeniach trzeba natomiast ocenić szkodę i krzywdę wynikłe z wydania lub wykonania orzeczenia. Znaczenie mogą mieć również wcześniejsze rozstrzygnięcia dotyczące tej samej historii.

Dlatego nie należy utożsamiać informacji „orzeczenie uznano za nieważne” ze stwierdzeniem „odszkodowanie zostało już przyznane”. Każda z tych okoliczności wymaga osobnego ustalenia.

Jakie znaczenie ma upływ czasu?

Zasady dotyczące terminów zależą od podstawy roszczenia. Nie można przyjmować jednej reguły dla wszystkich spraw objętych ustawą lutową.

Art. 8 ust. 2 przewiduje termin 10 lat od uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nieważności orzeczenia na zgłoszenie wskazanych w nim żądań. Terminu tego nie liczy się od końca represji ani od śmierci osoby poszkodowanej.

Nie należy również automatycznie przenosić go na internowanie lub inne odrębne podstawy. Z kolei przewidzianego w art. 11 nieprzedawniania roszczeń nie można przedstawiać jako ogólnej zasady dotyczącej wszystkich przypadków represji.

Ocena dat i wcześniejszego przebiegu sprawy jest częścią ustalania możliwości dalszego działania.

Czy rodzina może dochodzić roszczeń po śmierci osoby represjonowanej?

Art. 8 ust. 1 przewiduje przejście uprawnienia na małżonka, dzieci i rodziców osoby zmarłej. Nie oznacza to automatycznego prawa wszystkich krewnych lub wszystkich spadkobierców do świadczeń.

Także w sprawie prowadzonej przez członka rodziny trzeba uwzględnić wcześniejsze postępowania i rozstrzygnięcia dotyczące osoby represjonowanej. Śmierć uprawnionego nie oznacza, że dotychczasowy przebieg sprawy traci znaczenie.

Szerzej wyjaśniamy uprawnienia małżonka, dzieci i rodziców osoby represjonowanej, w tym różnicę między przejściem uprawnienia po śmierci a własnym roszczeniem dziecka.

Co analizujemy w Ius Memoriae?

W Ius Memoriae odnosimy historię osoby zainteresowanej do właściwej podstawy ustawy lutowej i dotychczasowego przebiegu sprawy. Nie zakładamy z góry, że wcześniejsze rozstrzygnięcie jest obojętne albo że automatycznie zamyka każdą możliwość dalszej analizy.

Znaczenie mają przede wszystkim:

  • rodzaj represji i możliwa podstawa roszczeń;
  • zakres wcześniejszego postępowania;
  • rodzaj i treść wydanego rozstrzygnięcia;
  • daty mające znaczenie dla oceny sprawy;
  • sytuacja osoby represjonowanej lub członka rodziny zainteresowanego pomocą.

Informacje o naszym wsparciu znajdziesz na stronie poświęconej pomocy w sprawach odszkodowania i zadośćuczynienia za represje. Zakres współpracy i zasady rozliczenia wyjaśniamy indywidualnie.

Gdzie wyjaśnić swoją sytuację?

Jeśli Twoja sprawa była już wcześniej rozpoznawana, możesz omówić jej przebieg z Ius Memoriae. Pierwsza rozmowa służy ustaleniu, czego dotyczyła historia i jaki zakres dalszej analizy może być potrzebny.

Nie obiecujemy ponownego przyznania świadczeń ani określonego wyniku postępowania. Wyjaśniamy znaczenie właściwych przepisów i okoliczności konkretnego przypadku.

Jeżeli chcesz porozmawiać o swojej sytuacji lub historii zmarłego bliskiego, skontaktuj się z Ius Memoriae.

Podstawa prawna: art. 2 ust. 1, art. 8 ust. 1-4 oraz art. 11 ustawy z 23 lutego 1991 r..

mezczyzna

Zawalcz o to, co jest Ci należne

Zapraszamy do współpracy